About ESNA

Stichting European Society for Nineteenth-Century Art (ESNA) |
KvK 73408778 | Jacob van Lennepkade 233-2 | 1054 ZR Amsterdam


NEWS & ANNOUNCEMENTS

Call for Papers ESNA Talks 2020 (online presentations)
European Society for Nineteenth-Century Art and RKD – Netherlands Institute for Art History

Deadline: 4 September 2020
More information


Creativity is created during quarantine. For example, follow #tussenkunstenquarantaine or #gettymuseumchallange for daily entertainment and inspiration. ESNA is still online, we hope to see you soon. Stay healthy!


Call for Papers (Dutch)
Article, Universiteit Utrecht
Deadline 19 mei

OU TOPOS / Utopie in de kunsten

In de bouwkunst beginnen grote projecten vaak met grote idealen. De flats die tegen het einde van de jaren zestig in de Amsterdamse Bijlmer verrezen, zouden worden
omgeven door een oase van natuur. Architect Siegfried Nassuth poogde met zijn ontwerp voor de omgeving van de eveneens door hem ontworpen Bijlmerflats een ode te brengen aan het natuurrijke gebied in Indonesië waarin hij opgroeide. De flatbewoners zouden dan wel geen eigen tuin krijgen, maar zouden desondanks kunnen genieten van de wonderen van de natuur. Een gevarieerde compositie van bomen, struiken en wateren zouden samen een bos vormen waarin de bewoners konden verdwalen. Bezuinigingen en veiligheidsmaatregelen kregen prioriteit en de bebossing werd keurig, overzichtelijk en bood tot verdwalen geen kans. Het project kwam niet helemaal van de grond: de Bijlmertuin bleef onderdeel van een droomproject.

Circa vijfhonderd jaar eerder, in 1516, muntte de Engelse humanist Thomas Moore de term ‘utopie’ in zijn gelijknamige publicatie. Met deze term worden projecten als dat van Nassuth vandaag de dag nog steeds bestempeld. Het idee van een ideale plaats (topos) die geen (ou) werkelijkheid kan zijn heeft architecten, maar ook kunstenaars en academici sindsdien beziggehouden. Ook heden ten dage is het denken over alternatieve en ideale werkelijkheden een belangrijke thematiek in de kunsten. Zo werd in 2016 het Congres van de Utopie georganiseerd in Amsterdam, en is utopie onderwerp geweest van meerdere tentoonstellingen in Nederland en daarbuiten. Op de Biënnale van Venetië werd in 2003 de tentoonstelling Utopia Station georganiseerd, waar werken van ruim 150 kunstenaars tentoon werden gesteld. Kunstmanifestaties bedienen zich vaak van utopisch-idealistische taal en verkondigen visies van een betere toekomst: het Utrechtse platform BAK heeft sinds 2017 een doorlopend programma getiteld Towards being together otherwise. Deze spreuk lijkt goed van toepassing op het dystopisch ontwikkelende crisisjaar 2020.

Tijdschrift Article verwelkomt graag artikelen die aansluiten op het thema Utopie in de kunsten. Onderwerpen waaraan gedacht kan worden zijn:

  • Utopische bouwprojecten (Nagele, Kanaleneiland, Owens Dorp, etc.);
  • Utopische kunstenaarskoloniën, manifestaties en kunstenaarsgroepen;
  • Institutioneel utopisme;
  • Manifesten (futurisme, dadaïsme, etc.);
  • Kunsteducatie en -propaganda voor een betere wereld (Bauhaus, etc.);
  • De rol van de kunstenaar in de toekomst (Der Blaue Reiter, Kandinsky, etc.).

Voorstellen voor artikelen kunnen tot 19 mei worden ingediend. De deadline voor het volledige artikel is 8 juni. Artikelen zijn tussen de 1500 en 3000 woorden. We zijn tevens op zoek naar een kunstenaarsbijdrage in tekst en/of beeld. Artikel voorstellen en ideeën voor kunstenaarsbijdragen kunnen gemaild worden
naar article@stichting-art.nl.


Call for Papers (Dutch)
Jaarcongres Werkgroep De Moderne Tijd
4 december 2020, Doelenzaal UBA, Amsterdam

Eenheid in verscheidenheid. Diversiteit in de Lage Landen 1780-1940
Keynote: prof. dr. James Kennedy

Diversiteit is in korte tijduitgegroeid tot hét thema van onze tijd. Discussies over inclusie en exclusie domineren het publieke debat en musea en historici lijken zich meer dan ooit bewust te zijn van de meerstemmigheid van het verleden.Reden genoeg voor werkgroep De Moderne Tijd om ook ons onderzoeksgebied eens door de lens van diversiteit bekijken.Hoe kwam meerstemmigheid in de lange negentiende eeuw tot uitdrukking? Was het streven naar eenheid en eenvormigheid in deze ‘eeuw van de natiestaat’ inderdaad overheersend of ging het proces van natievorming hand in hand met een toenemende aandacht voor veelzijdigheid?

Voor ons jaarcongres zoeken wij bijdragen die de spanning tussen eenheid en verscheidenheid in de lange negentiende eeuw op een originele wijze voor het voetlicht brengen. De aandacht kan daarbij in de eerste plaats uitgaan naar diegenen die zichzelf wel tot de natie rekenden, maar door anderen niet als zodanig gezien werden. Wie stelden in de periode 1780-1940 de eenvormigheid van de natie ter discussie? Welke strategieën pasten zij toe om door het dominante paradigma van eenheid heen te breken? En welke van deze strategieën had succes en welke niet?

Daarnaast zijn er vele voorbeelden waarbij de meerstemmigheid van de natie juist bewust werd opgezochten benadrukt. De lange negentiende eeuw was immers ook een tijd waarin de belangstelling voor regionale cultuuren folklore een hoge vlucht nam, kunstenaars het platteland opnieuw ontdekten,en op wereldtentoonstellingen de culturele rijkdom van het koloniaal bezit werd getoond. Verscheidenheid was daarbij geen bedreiging voor het proces van natievorming, maar versterkte juist het beeld van de natiestaat – al klonken er ook toen al stemmen tegen dergelijke vormen van toe-eigening .Enkele voorbeelden van mogelijke vragen en onderwerpen zijn:

• Hoe verhield de emancipatie van katholieken, vrouwen, arbeiders en migranten zich tot het proces van natievorming?
• Welk effect had de afschaffing van de slavernij op de positie van voorheen tot slaaf gemaakten? Was er sprake van emancipatie (als dan niet in vereniging), integratie of blijvende onzichtbaarheid?
• Hoe zagen de pleitbezorgers voor regionale cultuur rond 1880 de samenhang met het tegelijkertijd opkomende nationalisme?
• Hoe kwam de spanning tussen eenheid en verscheidenheid tot uitdrukking in bijvoorbeeld romans, schoolboeken, tentoonstellingen of de bouwkunst?
• Hoe probeerden koloniale emancipatiebewegingen de aandacht op te eisen? Binnen of buiten het nationale kader? Welke strategie leidde tot het beoogde succes?

Abstracts van ca 200 woorden met een korte biografie kunnen voor 1 juni worden gestuurd naar ons bestuurslid Anne Petterson: a.petterson@let.ru.nl
Inzenders krijgen voor 1 augustus bericht.


Out now!
“Spiegel van de werkelijkheid: 19de-eeuwse schilderkunst in Nederland” by Jenny Reynaerts, Mercatorfonds/Rijksmuseum, 2019
English version: “Mirror of Reality. Nineteenth century Painting in the Netherlands

It is the first time in 70 years that a current overview of 19th-century painting has been offered in the Netherlands. The last standard work on 19th-century painting in the Netherlands was published in 1948.

Vincent van Gogh, George Hendrik Breitner and Jozef Israëls are internationally renowned Dutch painters from the 19th century. But Dutch art from this time has much more to offer. Jenny Reynaerts sheds new light on changes in the art market, stylistic developments and the relationship between Dutch and foreign artists. More than 500 of the best and most relevant paintings have been selected for this publication: famous and hardly known works and even a number of discoveries. The book is designed by Irma Boom.

Dr. Jenny Reynaerts has been a senior curator of paintings at the Rijksmuseum since 2003 and a specialist in this field. Within the Rijksmuseum she was closely involved in the renewed arrangement of the presentation of 19th-century art, which is considered to be the largest overview in the world of the best that Dutch painting has to offer in the 19th century.

Jenny Reynaerts is also involved as a guest curator at the Museum Singer Laren for the exhibition Spiegel van de Ziel. Toorop tot Mondriaan, for which the final chapter of the book forms its base. The exhibition can be seen from 14 January to 10 May 2020 in Museum Singer Laren.

Link to webshop Mercatorfonds
Available in the USA via Yale University Press: click here


Out now!
“Alles voor Vincent – Het leven van Jo Van Gogh-Bongerby Hans Luijten Prometheus, 2019. €35,-

When the brothers passed away shortly after each other, Jo assumed responsibility for Van Gogh’s artistic legacy. From 1891 up to her death, she dedicated herself to raising awareness of Vincent’s art and letters.

Author Hans Luijten (Senior Researcher at the Van Gogh Museum) uses a wealth of source material to sketch the multifaceted life of this committed woman, who in the decades around 1900, acted decisively in a world dominated by men. Jo was not only active in the art and cultural sphere, but also in the Social Democratic Workers’ Party (the predecessor of the Labour Party) and the burgeoning women’s rights movement, which fought for better working conditions for women. Luijten: ‘Jo van Gogh-Bonger is perhaps not a household name, but she was a force to be reckoned with. I am delighted that we are now able to tell her life story in such detail’. More information

A digital edition of Jo’s diaries is published online.


Van Gogh Museum Visiting Fellow in the History of Nineteenth-Century Art
Artists’ and Collectors’ Museums: Display, (Self-)Representation, Evolution

From 7-11 June 2020 (Research) MA students in Art History and related fields will have the opportunity to participate in the annual Van Gogh Museum Visiting Fellow in the History of Nineteenth-Century Art seminar, sponsored by the Van Gogh Museum and the University of Amsterdam.

This year’s Visiting Fellow is Prof. Dario Libero Gamboni. University of Geneva, Switzerland. Gamboni completed his studies at the University of Lausanne and EHESS, Paris. He has pubished widely on various areas of nineteenth-century art history, with a focus on the period around 1900, including on the relationship between art and literature; iconoclasm and vandalism; the question of visual ambiguity; and the artists Paul Gauguin and Odilon Redon. One of his recent topics has been artists’ and collectors’ museums, the subject of this year’s seminar.

More information


NEW ESNAblog | How do we remember the past?
Exhibition review Black Models: from Géricault to Matisse
By Lisa Lambrechts – Curator in Training at the Rijksmuseum Amsterdam

Aimé Mpané, Olympia II, 2013,
painting made on pieces of contreplaqué, Collection Gérard Valérius.

Read here…


TOP